عزت نفس چیست؟

عزت نفس

عزت نفس چست؟

عزت نفس چیست سوالی است که حداقل همه ما یک بار در زندگی مان به دنبال جواب آن بوده ایم. در واقع عزت نفس میزان ارزش، اعتبار و احترامی است که هر شخصی برای خود قائل است. احساس ما نسبت به خودمان و چگونگی داوری و ارزشیابی اعمالمان، نشانگر میزان عزت نفس ماست.
اگر چه تعریف واحد و مشخصی از عزت نفس موجود نمی باشد، ولی تمامی محققان این مفهوم بر این باورند که عزت نفس تاثیر چشمگیری برپیروزی ها و شکست ها، روابط عاطفی افراد و روش مواجهه ی آن ها با مشکلات زندگیشان دارد.
فردی که عزت نفس بالایی دارد، از تلاش زیاد برای راضی نگه داشتن دیگران و تایید آن ها رها است. همچنین، فرد با عزت نفس بالا نیازی به همرنگی با جماعت نداشته و نگرانی زیادی از قضاوت دیگران در مورد خود ندارد.
افراد با عزت نفس بالا به برابری حقوق انسان ها با یکدیگر و متفاوت بودن هر فرد اعتقاد دارد. همچنین، دارای حس خود دوستی و حس رضایت نسبی از خود است و به وجود نقص ها و ضعف های خود آگاهی دارد و نیازی برای پنهان کردن آنها ندارد.

آیا عزت نفس با اعتماد به نفس متفاوت است؟

اعتماد به نفس

اگرچه این دو اصطلاح همپوشانی هایی با هم دارند، اما مهمترین تفاوت آنها در جنبه احساسی و رفتاری آن است یعنی عزت نفس بیشتر جنبه احساسی و درونی فرد در مورد خود است و اعتماد به نفس بیشتر جنبه رفتاری آن است؛ در واقع عزت نفس بیشتر تاکید روی باور با ارزش بودن نسبت به خود، اعتماد به نفس بیشتر تاکید روی جنبه عملکرد خوب فرد با خود است.

نقش والدین در بالا بردن عزت نفس فرزندان

والدین با توجه مثبت و عشق بدون قید و شرط به فرزندان شان و باور داشتن شایستگی درونی آنها نقش بزرگی در ایجاد عزت نفس آنها دارند.

همچنین، گوش دادن دقیق به صحبت های فرزندان و همدلی کردن با آن ها، تشویق کردن کودکان به پذیرش ریسک های سالم و دیدن تلاش های آن ها نیز برای افزایش عزت نفس فرزندان موثر است.

در صورتی که محبت والدین به فرزندشان بر اساس شروطی خاص و یا خواسته های خودشان باشد، فرزندان در شرایط ارزشی قرار گرفته، نا امید شده و فکر می کنند که باید مطابق میل والدینشان رفتار کنند.

لازم است والدین با اجتناب از مقایسه ی فرزند خود با فرزند دیگران، او را بپذیرند و به فرزندشان اجازه ی شکست خوردن را داده و واکنش درستی از خود ذر برای نقص ها و ضعف های او نشان دهند.

البته در این میان والدینی نیز هستند که فرزندانشان را غرق در تحسین و ستایش می کنند و این رفتار باعث می شود تا این بچه ها احساس کنند خیلی متفاوت و خاص نسبت به همسن و سالان خود هستند در نتیجه زمانی که وارد مهد کودک یا مدرسه می شوند دچار سرخوردگی شده و رفتار معمول دیگران را بی توجهی به خود قلمداد کنند.

 

این بچه ها اکثرا به دو صورت عمل می کنند اول ممکن است با غلو کردن و دروغگویی این عطش تحسین و تایید را بر طرف کنند و دوم با انزوا گری و دوری از همسالان خود و تحقیر آن ها به مرور مهارت های ارتباطی خود را از دست داده و با بی ارزش کردن دیگران که البته عمیقا احساسی است که آنها به خود دارند، باعث پایین آمدن عزت نفس خود شوند. این بچه ها در واقع اعتیاد به تحسین و تشویق والدینشان پیدا کرده اند و در صورت دریافت نکردن آن احساس بی ارزشی می کنند.

هشدار مشاوران کودک به والدین:

عزت نفس در کودکان

 

مشاوران کودک تاکید دارند، همانطور که تنبیه و سرزنش کودکان، باعث احساس دوست نداشتنی بودن در آن ها می شود، تشویق و تایید زیاد آن ها نیز باعث می شود، کودکان در محیط های بزرگ تر یعنی محیط هایی که توجه به آنها کم می شود و گرفتن تایید بستگی به تلاش یا میزان سازگاری آنها دارد، احساس سرخودگی کنند.

چرا که این کودکان در خانواده برای انجام هر کار کوچکی تحسین و توجه زیاد گرفته و آنها با این انتظار وارد محیط های بزرگتر و رقابتی می شوند در حالی که این محیط ها شباهتی به محیط خانه ندارد در نتیجه این کودکان به میزان زیادی عزت نفسشان لطمه خورده و احساسی که به خود دارند، وابسته به تائید گرفتن یا طرد شدن از سمت دیگران می شود.

ارتباط عزت نفس با رفتار چگونه است؟

یکی از مهمترین رفتارهای افرادی با عزت نفس بالا پذیرفتن تفاوت شخصیت در خود و دیگران است که باعث ایجاد باور ارزشمندی و احترام به خود و دیگران می شود و از نتایج پذیرش خود، مستقل دیدن رفتار خود از تایید دیگران است که باعث ثبات خلق و در نهایت بالا رفتن احساس دوست داشتن و احترام به خود در این افراد می گردد.

 

البته باید این نکته مهم را در نظر داشته باشیم که مستقل دیدن رفتار خود از تایید دیگران مثل ترک اعتیاد درد آور و بسیار سخت می باشد چرا که ما خود را از لذت تحسین و تایید دیگران محروم می کنیم، در حالی که هنوز لذت تایید درونی این قدر قوی نیست که بتواند جای آن را پر کند اما صبوری و ممارست در این کار باعث می شود تا به مرور احساس مان نسبت به خود بهتر شود و به مرور بتوانیم خودمان را دوست بداریم.

نشانه های عزت نفس سالم چیست؟

بخشی از عزت نفس، ادراک ما نسبت به خود از طریق گفتگوهای درونی مان می باشد. شادمانی و رضایت در زندگی نیز بستگی به میزان عزت نفس ما دارد.

عزت نفس سالم نشانه هایی دارد که در زیر به بیان آن ها می پردازیم.

۱) بهتر فهمیدن و ارتباط گرفتن با دنیای درون و بیرون خود
۲) داشتن اعتماد به نفس بالا و احساس غنای درونی
۳) توانایی نه گفتن به دیگران
۴) مسئولیت پذیری
۵) نگاه مثبت داشتن
۶) قدرت حل مشکلات زندگی
۷) توانایی شناسایی و پذیرش نقاط ضعف و قوت خود و پذیرش خویشتن
۸) توانایی بیان نیازها و خواسته های خود و ابراز وجود
۹) تجربیات منفی باعث تغییر نگاه آنها به خود نمی شود
۱۰) زندگی هدفمند و پر نشاط
۱۱) مهارت ارتباطی بالا
۱۲) خود را شایسته ی عشق و احترام دیگران دانستن

 

 

 

عزت نفس

۳ گام مهم و کلیدی در جهت افزایش عزت نفس

 

برای بالا بردن عزت نفس خود می توانید از سه گام کلیدی حذف رفتار مقایسه کردن و انتقاد کردن ازخود و دیگران، پذیرش ضعف ها و نقص های خود، عدم نیاز وافر به تایید دیگران کمک بگیرید.

 

 

تکنیک های کاربردی برای بالا بردن عزت نفس

راهکارهای گام اول

 نادیده گرفتن صداهای منفی درون و گوش ندادن به منتقد درونی
 عدم انتقادهای درونی خشن و غیر منصفانه: در این مواقع اذعان به توانایی های خود می تواند کمک کننده باشد
 آگاهی از صداهای درونی که همه چیز را به طور غیر واقعی به هم مربوط می کند: لازم است به شکل موردی و جزئی به مسائل نگاه کنید
 آگاهی از منتقد درونی که نتایج غیر منطقی می گیرد: باید افکار منفی خود را به چالش بکشید
 آگاهی از صدای درونی که از هر چیزی مصیبتی می سازد: باید به مسائل با دید خنثی و بی طرفانه نگاه کرد
 تمرین جملاتی که با خود مهربان باشید

راهکارهای گام دوم

• خود را به خاطر اشتباهاتی که انجام داده اید، ببخشید
• با وجود دیدن ضعف ها و نقص هایی که دارید به خود احترام بگذارید
• انسان بودن خود را بپذیرید و باور داشته باشید که اشتباه کردن بخش جدایی ناپذیر انسان بودن است.
• از احساسات و نیازهای خود آگاه باشید
• از قضاوت کردن خود دست بردارید
• به جای سرکوب کردن و غرق شدن در احساسات خود، آن ها را متعادل کنید.

راهکارهای گام سوم

خواسته ها و نیازهای خود را در برابر نظرات مخالف فراموش نکنید

تائید نشدن توسط دیگران به معنی بد بودن شما نیست

 کمک خواستن از دیگران را بخشی از زندگی خود بدانید

 از اساتید و معلمان کمک بگیرید و در کلاس های مختلف خود آگاهی شرکت کنید.

 از مشاور یا درمانگر کمک بگیرید.

۳ ویژگی افراد با عزت نفس پایین

باورهایی که انسان بر اساس تجربیات زندگی گذشته ی خود و پیامدهای حاصل از آن تجربیات در وجود خود شکل می دهد، تعیین کننده ی شخصیت افراد و میزان عزت نفس در آن هاست. داشتن باورهای منفی باعث عزت نفس پایین در انسان می شود. از مشکلات عزت نفس پایین می توان به این ۳ مورد اشاره کرد:

۱٫ وانمودگرایی:منجر به رفتارهای نمایش گری، اغراق آمیز و زندگی همراه با ترس از طرد شدن یا از دست دادن تایید دیگران می شود.

۲٫ عصیانگری: زندگی مملو از خشم دارند. این افراد زمانی که نتوانند تایید دیگران را داشته باشند اهمیتی برای دیگران قائل نمی شوند و به طور مداوم در حال سرزنش کردن خود یا دیگران هستند در واقع هر چیز یا کسی که باعث ناکامی در آنها شوند در آن ها خشم زیادی را ایجاد می کنند.

۳٫ قربانی بودن: این افراد احساس درماندگی و ناتوانی زیادی در برابر ضعف ها و نقص های خود داشته و در انتظار یک ناجی هستند. جرات و جسارت انجام کاری را نداشته، به دیگران شدیدا وابسته بوده و ناکامی را به عنوان بخش طبیعی زندگی نمی پذیرند در نتیجه در مقابل ناکامی احساس قربانی بودن دارند.

پیامدهای مهم کمبود اعتماد به نفس که منجر به کاهش عزت نفس و انجام رفتارهای غیر سازنده می شود

عزت نفس
عزت نفس

• اضطراب و استرس
• افسردگی و تنهایی
• مشکل در روابط دوستانه و عاشقانه
• اختلالات جدی در عملکردهای تحصیلی و شغلی
• آسیب پذیری در برابر مواد مخدر و الکل

 

 

به طور خلاصه در مورد عزت نفس می توان گفت

عزت نفس یکی از مهمترین بخش های شخصیت هر فردی است و عامل تعیین کننده ی موفقیت یا شکست او در مراحل مختلف زندگیش است. لازم است ارزشمند بودن خود را باور کرده، خود را دوست داشته باشیم و از استعدادها و توانایی ها همچنین نقص ها و ضعف های خود آگاه باشیم.

برای داشتن عزت نفس بالا، لازم است از مقایسه ی خود با دیگران بپرهیزیم و به جای آن وضعیت اکنون خود را با گذشته ی خودمان مقایسه نماییم. علاوه بر این بهتر است رفتارهایمان از حرکت در دو انتهای طیف  انتقاد ناپذیری تا از قبول کردن محض نقد همه ی افراد درباره ی خودمان دوری کنیم و سعی کنیم علاوه بر شرایط و سلیقه جامعه استعدادها و توانایی های خود را نیز ببینیم و جرات انتخاب سبک زندگی مطلوب خود را داشته باشیم.

البته آزمون عزت نفس که در این بخش آمده است، به شما کمک می کند تا میزان عزت نفس خود را ارزیابی کنید و در صورت نیاز برای بالا بردن آن یا تشخیص میزان آن از متخصصین مرکز مشاوره افرا کمک بگیرید.

عزت نفس چیست؟
۵ (۱۰۰%) ۱ vote

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

1 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *