۲۶ _ ۶۶۵۵۸۲۲۵ – ۰۲۱

راه های رفع علائم وسواس شست و شو

 25 اسفند 1398   16:40
 0
 669

برای ورود به مبحث وسواس شست وشو لازم است ابتدا تعریفی برای خود وسواس ارائه گردد تا وسواس شست و شو قابل درک تر شود.

وسواس چیست ؟

 اختلال وسواس بطور کلی چهارمین اختلال روانی شایع محسوب می‌شود، حدود دو الی سه درصد جمعیت عمومی در طول عمر خود دچار این اختلال می‌شوند. این اختلال  شامل دوجزء وسواس فکری و وسواس عملی می‌باشد.
وسواس فکری هجوم افکار،تصورات مزاحم یا تکانه های عودکننده است که ناخواسته بوده و منجر به اضطراب می‌شوند و فرد قادر به کنترل آنها نیست.
در پی این وسواس‌ها شخص وادار می‌شود تا با انجام دادن اعمال خاصی از میزان اضطراب خود کم کند و نسبت به این اعمال احساس اجبار می‌کند؛ که به وسواس عملی شناخته می‌شود.
اعمالی مانند شست و شو، چک کردن مداوم و... معمولا این افکار وسواسی همراه با رفتارهای اجبارگونه می باشند که جزو وسواس های فکری و عملی محسوب می شوند. به طورمثال قبل از شروع به خوردن غذا به میکروب هایی که ممکن است روی ظرف غذایش موجود باشد، فکر می کند و در پی آن بصورت مکرر به شست و شوی غیر ضروری ظرف غذایش اقدام می کند. افراد در این اختلال خیلی تلاش می کنند خودشان را از شر این افکار مزاحم یا اعمال تکراری برهانند، اما قادر به مقابله نیستند.

انواع وسواس

وسواس در افراد به اشکال مختلفی تظاهر پیدا می‌کند و چهار الگوی عمده دارد؛ شامل آلودگی، تردید مرضی، افکار مزاحم( شامل افکار مکرر پرخاشگرایانه یا جنسی) و تقارن. البته الگوهای دیگری هم وجود دارند مثل وسواس های مذهبی، کندن مو، جویدن ناخن ، شمارش، یا حتی راه رفتن براساس الگوی از پیش تعیین شده و...
افراد دچار وسواس فکری عملی ممکن است به اختلال خود و بی منطق بودن افکار و اعمال خود، آگاه باشند؛ و بینش کافی داشته باشند، یا ممکن است در پاره ای از موارد نسبت به اختلال خود آگاهی نداشته و فکر کنند یا باور داشته باشند که افکار وسواسی‌شان واقعی هستند.
خوب است بدانید که ممکن است علایم وسواس در صورت مصرف مواد، داروها یا حتی الکل  بروز کند؛ حتی ممکن است در پی یک بیماری طبی این علایم آشکار شود، بطور مثال علایم شبه وسواسی در کودکان دچار عفونت استربتوککی مشاهده شده است.

وسواس شست و شو چیست

وسواس شست و شو چیست؟

یکی از عمده ترین علایم و به عبارتی بزرگترین گروه وسواسی ها وسواس آلودگی  است، که به دنبال آن شست و شو بروز پیدا می‌کند که موضوع بحث ماست.
وسواس شست و شو به انگیزه‌ای بیمارگونه  و احساس اجبار افراطی برای شستن دست یا سطوح، حمام کردن یا اشتغال ذهنی دایمی مرتبط با آن، اشاره دارد.

علائم وسواس شست و شو

فردی که دچار این الگوی علایم است ممکن است مکررا و بطور افراطی دست هایش را بشوید. افرادی که این الگو را دارند معمولا معتقد هستند که آلودگی با کوچکترین تماس از شیئی به شیء دیگر منتقل می‌شود. البته ممکن است افکار دیگری مسبب این شست و شو های افراطی باشند، مثلا ترس از بیمار کردن دیگران و...
باید اضافه کرد که این شست و شوها از جمله شست و شوی دست‌ها گاهی اینقدر شدید و زیاد می‌باشد که باعث زخم شدن و آسیب رسیدن به فرد می‌شود.
البته گروه دیگری از افراد که به شست و شوی وسواسی می‌پردازند، افرادی هستند که بطور دایم در حال تمیزکاری و شست و شوی سطوح هستند و نسبت به آن احساس اجبار می‌کنند.
این افراد معمولا زمان خیلی زیادی در طول روز را برای شست وشو سپری می‌کنند و به گونه ای پیش می‌روند که زندگی برایشان خیلی سخت و حتی طاقت فرسا می‌شود.

علل وسواس از نظر روان شناختی

تحقیقات علمی روان شناسان تحلیلی نشان داده افراد وسواسی به طور ناهشیار کانال های احساسی و یک سری افکار ممنوعه را مسدود کرده‌اند و به طور افراطی روی افکار مشخصی مثل تمیزی یا بیماری تمرکز دارند، هر درمان روان شناختی که کمک کند تا فرد دوباره با هیجانات خود آشنا شود و بتواند به افکار ممنوعه خود شناخت پیدا کند، علائم وسواس رو به کاهش خواهد رفت؛ بنابراین درمانهای روان تحلیلی، روابط موضوعی، طرحواره درمانی، ذهن آگاهی از جمله درمان‌هایی هستند که در سال های اخیر سهم زیادی در بهبود علائم وسواس داشته اند.

راهکارهای درمانی در وسواس شست و شو

خوشبختانه درمان های موثری اعم از درمان‌های روانشناختی و دارویی برای این اختلال ها وجود دارد. در مطالعات انجام شده مشخص شده است که روان درمانی و دارو درمانی یا ترکیبی از هر دو این درمان ها علایم وسواس را تا حدود زیادی بهبود می‌بخشد.

خانواده درمانی و گروه درمانی نیز به دلیل ایجاد نظام حمایتی و کاهش احساس اضطراب و نا امنی می‌توانند درمان های موثری باشند.
رفتاردرمانی که شامل مواجهه سازی، ممانعت از پاسخ، حساسیت زدایی، توقف فکر، غرقه سازی واقعی و تجسمی و همچنین شرطی سازی می‌باشند می‌تواند، کمک کننده باشد و تا حدودی علایم وسواس را کاهش دهند، البته درمان های صرفا رفتاردرمانی تقریبا منسوخ شده است و در حال حاضر درمان های التقاطی از جمله حساسیت زدایی همراه با درمانهای ذهن آگاهی اثرات درمانی بهتری داشته است؛ درمان های قابل ذکر در گذشته شامل درمان با شوک الکتریکی و روان جراحی و تحریک عمیق مغزی (که طی آن الکترودهایی در مغز گذاشته می‌شود) است که به دلیل دوره های بازگشت بیماری از نظر علمی  در حال حاضر جزء درمان های منسوخ شده هستند.

دارودرمانی

داروهای سه حلقه ای و چهار حلقه ای می‌توانند SSRI مهارکننده های بازجذب سرتونین کمک کننده و بهبود دهنده ی وضعیت این افراد باشند(مهارکننده های بازجذب سروتونین شامل داروهایی مانند فلوکستین، فلووکسامین، پاروکستین، سرترالین و سیتالوپرام می‌باشند).
داروهایی از قبیل کلومی پرامین می‌تواند داروی موثری محسوب شود و اغلب با مهارکننده ها همراه می‌شوند. اگر بهبود چندانی حاصل نشود درمانگران برای تقویت اثر همین دارو کاربامازپین ، لیتیم یا والپروات سدیم تجویز می‌کنند. داروهای دیگر برای این اختلال ونلافاکسین، پیندولول و فنلزین می‌باشد.

درمان وسواس شست و شو با طب سنتی

این روزها استفاده از این درمان ها در بین مردم اروپا و نیز آمریکای شمالی بویژه برای درمان اختلالات اضطرابی و وسواس در حال گسترش است.
متاسفانه هنوز تحقیقات گسترده و معتبری در مورد میزان اثربخشی این نوع درمان ها صورت نگرفته است.
بطور مثال گفته شده گل راعی دهه ها دراروپا برای بهبود افسردگی و اختلالات خلقی، اختلالات اضطرابی و وسواس بکار می‌رفته است.
البته شواهد محدودی برای اثربخشی این درمان وجود دارد، اما مشاهدات محدود و مطالعات موردی بر روی تعداد اندکی از افراد نشان دادند که این گیاه سبب بهبود علایم شده است.
گیاهانی از این دست و بویژه همین گل راعی مکانیزم اثرشان به صورت تاثیر گذاشتن روی سیستم سرتونین است، همان ماده ای که با ایجاد علایم وسواس ارتباط دارد؛ بنابراین می‌تواند در کاهش و بهبود علایم وسواس موثر واقع شوند.
البته گفته شده که ممکن است همین  ایجاد توقع در افراد قبل از مصرف دارو سبب بهبودی علایم آنها شده باشد، چون این افراد می‌دانستند قرار است دارویی مصرف کنند که علایم آنها کاهش پیدا کند، علایم بهبودی از خود نشان می‌دادند.
گیاهان دیگری به جز گل راعی وجود دارند که تسکین دهنده ی علایم روانی محسوب می‌شوند از جمله گیاه خارمریم که از قدیم الایام در ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در یک تحقیق این گیاه را با فلوکستین در تخفیف علایم وسواس مقایسه کرده اند و به این نتیجه رسیدن که تفاوت چشمگیری بین آنها در تسکین علایم  وجود ندارد.
نکته ی مهم دیگر درباره ی طب سنتی گیاهی این است که، اغلب تصور می‌شود عوارض خاصی ندارند ولی این تصور درست نیست.اگر تصمیم به استفاده از این گیاهان دارویی داشته باشید حتما باید با پزشک خود مشورت کنید، حتی ممکن است با داروهایی که هم اکنون مصرف می‌کنید تداخل داشته باشند، یا حتی مصرف آنها برای برخی افراد خطرناک نیز باشد، بنابراین نباید سرخود مصرف شوند.

نتیجه گیری : راهکارهای درمان وسواس شست و شو

روان درمانی، دارو درمانی و درمان های طب سنتی به‌دلیل ایجاد آرامش و کم شدن اضطراب تاثیر زیادی در کم شدن علائم وسواسی دارد، چرا که زیربنای وسواس اضطراب است و هر کاری که فرد برای کاهش اضطرابش انجام می دهد باعث کاهش علائم بیماری می‌شود؛ اما آنچه در آخر تاکید داریم مسئله بازگشت علایم وسواس است در واقع درمانی که باعث شود علاوه بر کاهش علائم، دوره های عود بیماری کم و یا حذف شود، تحقیقات علمی صرفا از  درمان های روان درمانی حمایت کرده است.

اشتراک :
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: