چه مواردی شادی نوجوان شما را تهدید می کند؟

چه مواردی شادی نوجوان شما را تهدید می کند؟ خودکشی فاکتور مهمی است که نوجوانان در معرض آن قرار دارند

خوشحالی، خرسندی و یا شادی یک حالت روانی است که در آن فرد احساس عشق، لذت، خوشبختی و یا شادی می کند که این حالت سبب تقویت سیستم دفاعی بدن و همچنین سیستم اعصاب می شود. بدیهی است هرچه میزان شادی در فرد کاهش پیدا کند میزان نومیدی و افسردگی بیشتر خواهد شد. اینجاست که زنگ خطر به صدا در می آید زیرا افزایش نومیدی و افسردگی با اقدام به خودکشی ارتباط مستقیم دارد.

نوجوانان ناشاد

نوجوانی دوره بسیار مهمی است و توجه به نیازهای جسمی و روانی نوجوان بی شک از درجه اهمیت بالایی برخوردار است. شرایط روحی و روانی حاکم بر نوجوان که به سبب تغییرات طبیعی این دوره دچار بی ثباتی هایی در خلق می شوند؛ در صورت عدم درک و همراهی والدین می تواند اثرات جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد. طبق آمارها در سال های اخیر بعد از تصادفات جاده ای خودکشی بیشترین آمار مرگ ومیر را به خود اختصاص داده و بیشترین تعداد خودکشی مربوط به رده سنی نوجوانان می باشد. لازم است والدینی که دارای فرزند نوجوان هستند نسبت به علل وعلائم آن آگاهی یابند.

ممکن است عواملی به نوجوان فشار آورده و باعث شود نوجوان به خاطر فرار از یک وضعیت غیر قابل تحمل و یا رها شدن از افکار و احساسات بد و یا راهی برای فرار از حس طرد شدگی یا گناه دست به خودکشی بزند. برخی نوجوانان بعد از اقدام به خودکشی گفته اند که احساساتشان جریحه دار شده بود،عزیزی را از دست داده و یا به شدت عصبانی شده یا شرمنده شده بودند. گاهی هم خودکشی را به عنوان واکنشی در برابر درماندگی از حل مشکلاتشان انجام داده اند. حتی بسیاری از افرادی که دست به خودکشی زده اند گفته اند که واقعا قصد نداشتند که به زندگی خود پایان دهند و فقط می خواستند از خودکشی به عنوان راهی استفاده کنند تا درد بسیار زیادی را که قادر به بیان آن نبودند نشان دهند. یعنی استفاده از یک راه حل دائمی در برابر یک مشکل موقت!
خودکشی درایران نیز مانند اغلب کشورهای جهان در سال های اخیر افزایش قابل ملاحظه ای یافته است و به همین علت از موضوعات مهم بهداشت روانی به ویژه در حوزه نوجوانان است. هرچند که به دلیل تابو بودن مسئله بسیاری از اقدامات خودکشی در کشور، تحت عنوان مسمومیت ثبت شده و آمار دقیقی در دست نیست.

داستانی کوتاه و قابل تامل

علی ۱۶ سال سن دارد. فکر می کند زندگی اش به پایان رسیده. از وقتی مادرش فوت کرده بود زندگی اش به هم ریخته. پدرش دو شیفت کار می کرد و در ساعات بودن در خانه همواره عصبی و خسته به نظر می رسید. صحبت های علی و پدرش نیز به دعوا و مرافعه ختم می شد.
علی در تحصیلش با مشکل رو به رو شده و به تازگی امتحانش را هم خراب کرده بود ولی نمی دانست این موضوع را چطور با پدرش مطرح کند که او از کوره در نرود. علی قبل تر همه مشکلاتش را با دوستش درمیان می گذاشت، امَا یک هفته ای می شد که با او هم قهر کرده بود و به شدت احساس تنهایی می کرد.
علی پنجره آپارتمان را باز کرد تا خود را از پنجره به بیرون پرت کند و به این همه ناراحتی پایان دهد. اما ورود برادر کوچکترش او را از تصمیم اش منصرف کرد چون نمی خواست این کار را جلوی او انجام دهد. به درخواست برادرش برای او یک انیمیشن گذاشت و هر دو با هم به تماشای آن مشغول شدند. بعد از اتمام انیمیشن به کاری که می خواست انجام دهد فکر کرد و ترس برش داشت و تصمیم گرفت با پدرش درباره آن صحبت کند و این صحبت ها گرچه به درازا انجامید ولی تاثیر خوبی داشت و علی فهمید که پدرش چقدر او را دوست دارد و به او اهمیت می دهد. فکر خودکشی به طور کامل از ذهن علی خارج شد.

سوالی که مطرح می شود این است که به نوجوانانی مانند علی که درمعرض مشکلات یا آسیب های متعددی مانند(اضطراب، افسردگی، مصرف مواد و مشکلات ارتباطی با والدین و…) قرار می گیرند چطور باید کمک کرد تا به مرحله آسیب زدن به خود نرسند یا در صورت رسیدن  چطور جلوی اقدام  به خودکشی  را بگیریم؟

به طور کلی سه دسته از عوامل در خودکشی موثرند:

خودکشی و اینترنت

۱- عوامل فردی

۲- ارتباطی

۳- محیطی

۱- عوامل فردی

الف- اختلال روانی

اختلالاتی مانند افسردگی اساسی، اختلال مرزی، اسکیزوفرن و دوقطبی فرد را مستعد آسیب به خود می کند. برای مثال افرادی که دارای مشکل افسردگی هستند، افکار منفی بسیار زیادی دارند و فکر می کنند، مشکلاتشان هیچ وقت حل نمی شود. این افراد به شدت احساس تنهایی دارند و نمی توانند مسائل خود را به نحو درستی حل و فصل کنند. افراد دوقطبی چون دوره های شیدایی دارند که در آن احساس انرژی بالایی دارند؛ ریسک بالاتری در آسیب به خود نیز دارند. این افراد باید طبق نظر روانپزشک دارو دریافت کنند.

ب- سو استفاده از مواد

از آنجا که مصرف مواد سبب اختلال در نحوه ی قضاوت می شود و فرد را دچار تحریف های شناختی و رفتاری می سازد؛ فرد را در موقعیتی قرار می دهد که احتمال بیشتری دارد مرتکب خودکشی شود.علل دیگری که برای خودکشی وجود دارند.

پ- تجاوز، حاملگی ناخواسته

با توجه به مسائل فرهنگی-آموزشی کشورمان، وقتی نوجوان در معرض تجربه های جنسی قرار می گیرد، علاوه بر بار مسائل عاطفی بدلیل نبودن کانال های امن برای کمک گرفتن  در مورد شرایط جسمی خود، اکثراٌ با مشاوره های که از همسالان خود می گیرند، دست به اقداماتی می زنند که باعث می شود، شرایط پیچیده تر و جبران آسیب ها سخت تر گردد و درماندگی نوجوان گاهی به حدی می رسد که تصمیم می گیرد، زندگی خود را برای رهایی از رنج زیادی که تحمل می کند، به پایان برساند.

۲- عوامل ارتباطی

الف: ارتباط عاطفی نداشتن با خانواده

روابط سرد خانوادگی و صحبت نکردن درباره مسائل و مشکلات نوجوان، نبود فضایی که نوجوان بتواند نیازهای عاطفی خود را در کانون خانواده مطرح کند، ممکن است سبب شود تا نوجوان در مواجه با مشکلات خود احساس تنهایی، افسردگی و یا اضطراب شدید کند. احساس نداشتن حمایت خانوادگی و دوست داشته نشدن در لحظات بحرانی نوجوان را مستعد آسیب به خود می کند.

ب: اختلافات شدید خانوادگی

تفاوت در دید گاه های نوجوان با والدین به سبب اختلاف نسل امری بدیهی است. اما شکاف عمیق به همراه مشاجرات دائمی و عدم انعطاف پذیری، سخت گیری یا طرد از طرف والدین، می تواند عاملی جهت سرخوردگی و نومیدی نوجوان باشد. حتی در شرایطی مانند جدایی، دعوا با والدین، کنار گذاشته شدن توسط فردی دیگر… ممکن است سبب اقدام به خودکشی ناگهانی در یک نوجوان شود. به خصوص اگر زمینه افسردگی هم در نوجوان وجود داشته باشد.

پ: کمبود مهارت ارتباطی با همسالان هم جنس و غیر هم جنس

در دوره نوجوانی، افراد مرحله ای دیگری از استقلال را تجربه می کنند؛ در واقع بعد از ۳ سالگی که کودک توانایی راه رفتن و حرف زدن را بدست می آورد و می تواند به اطرافیانش نه بگوید، مرحله بعدی که روان آماده تجربه استقلال است، مرحله نوجوانی است ؛ در این دوره از رشد خود افراد سعی می کند برای برآورده شدن نیازهای عاطفی خود به سمت دوستان خود برود و در صورتی که مهارت ارتباطی لازم را نداشته باشد، زندگیشان به سمت انزوا و دوری از دیگران می رود این شرایط نوجوان را آماده سرخودگی، افسردگی می کند و این شرایط روحی ممکن است حتی باعث اقدام به خودکشی نوجوان هم گردد.

۳- عوامل محیطی

الف: عوامل اقتصادی

عوامل اقتصادی خود به تنهایی می تواند یکی از علل اقدام به خودکشی باشد. مثال: موردی که اخیرا در جنوب کشور اتفاق افتاد و مادر برای تامین اجاره خانه گوشی و دوچرخه پسر نوجوانش را فروخت و پسرنوجوان خودکشی کرد.

ب: اینترنت و شبکه های مجازی

اینترنت نیز می تواند یکی از عوامل سوق دهنده به سمت خودکشی باشد. مثال: گروه هایی که مدل های خودکشی خاص را ترویج می کنند،جملات و عکس های خاص،باز هایی مثل نهنگ آبی، مد های خاص…وقتی نوجوانی عضو این گروه هاست یا در شبکه های مجازی دنبال کننده چنین صفحه هایی هست به مرور و در اثر تقلید یا یادگیری تحت تاثیر قرار گرفته و در مسیر مشابه قرار می گیرد که قدم نهایی اقدام به خودکشی است.
باید توجه کنیم ما واژه ای به معنای خودکشی موفق نداریم؛ اقدام به خودکشی یا به سرانجام می رسد و یا نمی رسد.

کدام علائم هشدار دهنده خودکشی هستند؟

خودکشی با قرص

لازم است والدین به این مسئله واقف باشند، که در اکثر موارد فرد ناگهان خودکشی نمی کند و در بیشتر موارد روندی 

برای شکل گیری خودکشی هست و به همین دلیل بهتر است علائم هشدار دهنده خودکشی را بشناسید.

مرحله اول در خودکشی شامل افکارخودکشی هست. یعنی اگر دقت کنید، نشانه هایی در صحبت های نوجوانتان قابل تشخیص است.
افکار خودکشی مثل این که نوجوان با خود فکر می کند «زندگی بی ارزش است» و این افکار را در شکل صحبت کردن یا لباس پوشیدن خود نشان می دهد.
در مرحله دوم رفتارهای از جمله مدل لباس پوشیدن نوجوان تغییر می کند مثال: پوشیدن افراطی لباس های تیره، استفاده از گردنبندهای سیاه طوقی که نمادی از طناب دار هستند، تقلید از سلبریتی هایی که به نوعی در صفحه های مجازی خود یا صحبت هایشان مرگ را تبلیغ می کنند، استفاده از پروفایل ها یا تصویر زمینه تیره در بک گراند کامپیوتر یا گوشی، استفاده از جملاتی درباب پوچی زندگی و ستایش مرگ و… در صفحه پروفایل نوجوان، شبکه های اجتماعی که دنبال می کنند، جمع کردن دارو…

مرحله نهایی بازگو کردن افکار خود و یا اقدامات کوچکی برای به اتمام رساندن زندگی خود مثل بخشیدن وسایل دوست داشتننی خود، تغییر رقتار ناگهانی و مهربان شدن یک مرتبه، گفتن جملاتی از جمله، دیگه من شما رو اذیت نمی کنم یا تلاش در زندگی  معنا نداره، زندگی ارزش نداره و…

برای پیشگیری از خودکشی، خانواده باید به کدام نیازهای نوجوان شان بیشتر توجه کنند:

  • ارتباط داشتن و رابطه عاطفی مناسبی که نوجوان بتواند عواطف و نظرات خود را بیان کند و از طرف خانواده پذیرفته شود.
  • شایستگی (حس ارزشمندی مثلا در  توانایی ها، استعدادها، درس و…)
  • خودمختاری( کسی که حس کند حس خودمختاری ندارد؛ چه این حس را نگرفته باشد و چه خانواده این اختیار را به نوجوان نداده باشد، خطرناک است و او را مستعد آسیب می کند.)

در مواجهه با نوجوانی که علائم خودکشی دارد بهترین اقدام چیست؟

۱- گوش دادن به او

در برخورد با کسی که خیال خودکشی دارد نشان دهید که برای کمک آماده اید و بدون دادن مشاوره یا سعی در کاستن از این که چگونه احساس می کند؛ فقط با نشان دادن علائمی از اینکه با علاقه، توجه و آمادگی و توجه به حرف هایش گوش می دهید با او برخورد کنید. نشان دهید که مایلید وقتتتان را به او اختصاص دهید.

۲- تشویق او به پیاده روی

یکی از مواردی که به نوجوان کمک زیادی می کند، فعالیت بدنی است؛ البته از آنجایی که نوجوان در این مرحله احساس نا امیدی و سرخوردگی دارد، اشتیاق فعالیت بدنی ندارد ؛به همین دلیل توصیه می شود، حتماٌ با نوجوان خود پیاده روی کنید و از او بخواهید در طول مسیر با شما گفتگو کند و شما سعی کنید، شنونده خوبی برای صحبت های او باشید، اگرچه ممکن است حرف های او شما را کمی آشفته کند، امّا اجازه دهید او حرف بزند.

۳- همراهی با او برای مراجعه به روانپزشک

بسیاری از این نوجوانان مضطرب و افسرده هستند و یک متخصص می تواند علاوه بر تجویز دارو؛ راه های مقابله را با استفاده از مهارت های رفتاری، شناختی و تعاملی به آنها آموزش دهد تا افکار افراطی، غیر واقعی، خطرناک و منفی خود را شناسایی کنند.

۴- اطمینان به او که در صورت نیاز در دسترس او هستید

یکی از ویژگی های دوره نوجوانی، شرایط نوسانی خلقی است و این ویژگی در زمانی که نوجوان افکار خودکشی دارد، بیشتر می شود؛ به همین دلیل اطمینان دادن به او که در صورت نیاز به کمک، من هستم، به او کمک می کند تا به شما به چشم یک تکیه گاهی نگاه کند و شما نیز بتوانید در صورت بهم ریختگی حالش با حضورتان کمک کنید تا بهتر بتواند این شرایط را بگذراند.

۵- تشویق او برای پیوستن به یک گروه

از قوی ترین چیزهایی که می تواند برای بهبود و خوشحالی و سلامت روان انجام داد، راه هایی برای کمک به دیگران است. محبت ورزیدن، آموزش دیگران، خدمات اجتماعی و داوطلبانه همه راه هایی هست که احساس نزدیکی بیشتر با اطرافیانمان داشته باشیم و برای فردی که در صدد خودکشی است یکی از بهترین توصیه ها مشارکت در جمع است تا کمترتنها مانده و موقعیت برای افکار یا اقدام به خودکشی داشته باشد.

۶- کمک به او برای پیدا کردن فعالیتی که همیشه به آن علاقه یا تمایل داشته

انجام فعالیتی که به آن علاقه دارد هم سبب شادی و هم هدف گذاری در زندگی نوجوان می شود. ببینید آیا مهارتی دارد که بتواند آن را با دیگران به اشتراک گذاشته و تقسیم کند؟

۷- کمک به او برای ترک عوامل تشدید کننده شرایط روحی اش

مثال: گوش نکردن به موسیقی یا دنبال نکردن سلبریتی هایی که در شبکه های مجازی تبلیغاتی درباره خودکشی و پوچی زندگی و … دارند.

۸- استفاده از مواد غذایی مناسب

مصرف چربی و روغن های سالم مانند روغن نارگیل و زیتون. غذاهای دارای امگا۳(مانند ساردین، سالمون، گردو، تخم کتان) مصرف شکر وغذاهای فرآوری شده وکافئین دار را کاهش دهید.

دو سوال مهم در مورد مواجهه با نوجوانی که قصد خودکشی دارد

۱- آیا تصمیم او برای تمام کردن زندگی اش را به صورت راز پیش خود نگه داریم؟

هرگز به او قول ندهید، که احساسات خودکشی گرایانه اش را از دیگران مخفی می کنید. او را درک کنید اما همچنین به او توضیح دهید که در صورت درخطر بودن جانش، راز او را نزد خود نگه نمی دارید چراکه در چنین شرایطی نیاز به کمک دیگری دارد. دلگرمی دهید که وضعیت بهبود پیدا می کند.

۲- آیا در صورت شک کردن به نوجوان، درمورد خاتمه دادن به زندگی اش، آیا با او مسئله را مطرح کنیم؟

این را بدانید که پرسیدن سوال در مورد افکار و احساسات باعث نمی شود، که فرد به انجام خودکشی ترغیب شود؛ در نتیجه خونسرد بوده و با نوجوانتان درباره احساساتش صحبت کنید.
از او بخواهید تا احساسات خود را هرچقدر عجیب باشد با شما در میان بگذارد. هرگز سعی نکنید نوجوانتان را متقاعد کنید که احساساتش را نادیده بگیرد زیرا هرچند فرد نمی تواند در این شرایط درست فکر کند ولی احساساتش واقعی است. برای مثال چنین جملاتی نگویید«اوضاع می توانست بدتر از این شود» یا «تو دلایل زیادی برای زندگی داری» به جایش بپرسید«چه مسئله ای باعث شده که این حس بد را داشته باشی؟» یا «چه چیزی حالت را بهتر می کند؟» یا «چطور می توانم کمکت کنم؟» سپس به گفته هایش گوش دهید و آنها را جدی قلمداد کنید. صحبت کردن با شما که حقیقتا به گفته های او اهمیت می دهید می تواند بسیار موثر باشد.
رک باشید و از او بپرسید آیا تا به حال خیال خودکشی داشته یا اقدام به خودکشی کرده است؟ احساسات خود را با او در میان بگذارید تا بداند تنها نیست. اگر تابه حال احساس افسردگی و یا اضطراب، تنهایی یا غم زیاد کرده اید خوب است بگذارید عزیزتان بداند که شما در کنارش هستید و هر شخصی در زندگی اش مواقع سخت دارد.
نگرانی خود را از اینکه ممکن است تصمیم بی ملاحظه ای بگیرد عنوان کنید. نشان دهید که چنین تصمیمی شما را عمیقا ناراحت خواهد کرد و برایتان مهم است که او در اقداماتش تجدید نظر کند و فورا کمک بگیرد.

چه مواردی شادی نوجوان شما را تهدید می کند؟
۴٫۷ (۹۳٫۳۳%) ۲۷ votes

منبع نوشته:islamquest.net , mehcom.com

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

2 نظر

  1. سمانه

    سمانه هستم
    من یک نوجوان پسر ۱۷ ساله دارم که شاد کردنش خیلی سخت بود در واقع بیشتر وقتا توی اتاقش هست و ارتباط نمی گیره، من از مطالبی که نوشتید ممنونم چون چند تا از راهکارهایی که گفته بودید رو تا حالا استفاده نکرده بودم، امیدوارم شدم به این که بتونم بهش کمک کنم از این حالت روحی در بیاد
    ممنونم از مطلب مفیدتون.

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *